Veel mensen denken dat een thuisbatterij enkel het overschot van zonnepanelen opslaat om dat later te gebruiken. Handig, maar in de praktijk kan een batterij veel meer. Moderne batterijen kunnen bewust beslissen wanneer en hoeveel ze laden of ontladen, afhankelijk van je verbruik, de netbelasting of de prijs van stroom. Zo haal je meer uit je installatie dan enkel het opslaan van zonne-energie. Een batterij kan op verschillende manieren slim worden ingezet:
- Gecontroleerd laden om piekverbruik te beperken en het capaciteitstarief laag te houden.
- Slim aankopen van goedkope stroom (bij lage prijzen) om later te gebruiken.
- Zekerheid bij stroomuitval of overspanning, door een deel van de batterij als noodreserve te bewaren.
Om automatisch beslissingen te nemen over laden en ontladen, kan een Energy Management System (EMS) gebruikt worden. Dit systeem fungeert als het “brein” van de batterij en bepaalt zelf wanneer het voordelig is om te laden of te ontladen.
Er is een duidelijk verschil tussen de twee benaderingen:
- Bij een vaste sturing definieert de gebruiker zelf de regels, zoals “laden tussen 12 en 14 uur” of “altijd ontladen om 18 uur”. Dit type sturing is eenvoudig, voorspelbaar en geeft volledige controle aan de gebruiker.
- Bij een slimme sturing geef je de controle volledig uit handen: het systeem beslist zelfstandig wat het meest optimaal is, rekening houdend met productie, verbruik en soms ook energieprijzen. Beide benaderingen hebben hun voordelen, afhankelijk van wat je belangrijk vindt.
Kortom: door je batterij slimmer te gebruiken, kan je niet alleen je eigen zonne-energie beter benutten, maar ook besparen op kosten en extra zekerheid creëren bij stroomonderbrekingen. In de volgende hoofdstukken bekijken we hoe dit praktisch wordt toegepast, zowel via slimme sturing als via vaste werkmodi.
AI Savings: de slimme modus van SAJ #
Een slimme batterijsturing, zoals AI Savings bij SAJ, is een Energy Management System (EMS) dat automatisch beslist wanneer laden of ontladen het meest voordelig is. In plaats van vaste tijden of handmatige aanpassingen, maakt het systeem gebruik van slimme algoritmes en voorspellende modellen om je batterij optimaal te benutten.
Factoren waar een EMS rekening mee houdt #
Een EMS zoals AI Savings analyseert en combineert verschillende soorten informatie om de juiste beslissingen te nemen:
- Toekomstige zonneproductie: het systeem analyseert weersvoorspellingen en eerdere opbrengstgegevens om in te schatten hoeveel energie er beschikbaar zal zijn.
- Toekomstig verbruik: door eerdere verbruiksgegevens te bekijken, leert het EMS wanneer en hoeveel stroom er in huis wordt gebruikt. Zo ontstaat een verbruiksprofiel dat zich voortdurend verfijnt.
- Bestaand verbruiksprofiel: het EMS past het bestaande profiel continu aan, zodat de AI altijd beschikt over de meest recente informatie en nog nauwkeurigere voorspellingen kan maken.
- Energieprijzen en tariefstructuren: het systeem kan slim laden tijdens goedkopere uren en ontladen wanneer de tarieven hoger zijn, waardoor je optimaal bespaart.
Door deze factoren te combineren, maakt het EMS voorspellende berekeningen om de batterij automatisch aan te sturen. Zo benut het systeem de beschikbare energie optimaal, zonder dat de gebruiker zelf moet tussenkomen.
Kort gezegd: een EMS past zich aan aan het energieverbruik van de woning en wordt slimmer naarmate het verbruiksprofiel zich opbouwt, wat leidt tot een steeds efficiënter energiebeheer.
Vergelijking met betalende EMS-systemen #
Betaalde EMS-systemen bieden vaak uitgebreide functies, zoals het automatisch traden op het energienet of inspelen op dynamische tarieven en onbalans. Dit betekent dat ze proberen winst te maken door energie te verkopen aan het net op momenten dat de prijs hoog is.
Wanneer een betalend EMS interessant kan zijn #
Voor residentieel gebruik is dit meestal beperkt interessant. De winst uit trading of dynamische tarieven wordt pas echt significant bij een grote batterij met hoog vermogen en grote capaciteit, en dergelijke installaties zijn altijd betalend. Voor de meeste woningen weegt de extra slijtage van de batterij en de relatief lage opbrengst niet op tegen de kosten van een extern EMS.
Voordelen van AI Savings #
AI Savings richt zich vooral op het verhogen van zelfconsumptie. Door energie zo efficiënt mogelijk te gebruiken en op te slaan, haal je het maximale uit je eigen productie zonder onnodige slijtage van de batterij. Het verkopen van stroom voor een paar cent per kWh zou immers extra cycli vergen en de batterij sneller doen verouderen. Sinds een recente update kun je bovendien kiezen of AI Savings ook stroom verkoopt aan het net, volledig focust op eigenverbruik of een combinatie van beide. De functie is gratis, geïntegreerd in het SAJ-systeem en gebruiksvriendelijk, waardoor je meteen efficiënt energiebeheer hebt zonder extra investering of complexe instellingen.
Vaste werkmodi zonder AI #
Maximale zelfconsumptie (Zelfverbruiksmodus) #
De Eigenverbruikmodus is de eenvoudigste en meest rechtlijnige manier om een batterij aan te sturen. In deze modus probeert de batterij zoveel mogelijk van je eigen zonne-energie lokaal te gebruiken in plaats van deze naar het net te sturen.
Wanneer je zonnepanelen meer energie produceren dan je verbruikt, zal de batterij automatisch opladen met het overschot. Zodra de zon minder schijnt of het verbruik in huis stijgt, zal de batterij ontladen om dat tekort op te vangen. Op die manier beperk je het aantal kilowatturen dat je van het net afneemt én het aantal dat je injecteert.
Het doel van deze modus is dus eenvoudig: je zelfverbruik maximaliseren en je afhankelijkheid van het net verkleinen.
Minimum- en maximumpercentages #
Binnen de eigenverbruikmodus kun je instellen hoe vol de batterij maximaal mag laden en hoe ver ze mag ontladen.
- Het maximumpercentage bepaalt tot welk niveau de batterij mag worden opgeladen.
- Het minimumpercentage bepaalt tot welk niveau de batterij stroom aan je woning mag leveren.
Wanneer de batterij dit minimum bereikt, stopt ze met ontladen naar het huis.
Belangrijk om te weten:
- De batterij laadt normaal niet op van het net, behalve bij noodstroom (wanneer één of meerdere cellen een te lage spanning hebben).
- Het noodstroombereik ligt meestal rond 3–4%. Alles tussen dat niveau en het ingestelde minimumpercentage blijft dus ongebruikt in normale werking.
- Afhankelijk van hoe gelijkmatig de batterij ontlaadt, kan het punt waarop noodstroom inschakelt soms iets hoger uitvallen.
Stappenplan: Minimum- en maximumpercentages van je batterij aanpassen #
- Ga naar “Apparaat” onderaan in de app.
- Klik rechtsboven op het computertje-icoon bij je omvormer.
- Accepteer de disclaimer als dit de eerste keer is dat je hier komt.
- Ga naar “Instellingen batterij”.
- Pas de minimum- en maximumpercentages aan.
Let erop dat je de “On grid” instellingen aanpast. De “Off grid” instellingen gelden alleen bij backup-modus, terwijl “On grid” bepaalt hoe de batterij laadt en ontlaadt tijdens normaal netgebruik.
De eigenverbruikmodus is ideaal voor wie vooral wil besparen op de energiefactuur door maximaal gebruik te maken van de eigen zonneproductie. Deze sturing werkt volledig op basis van wat er op dat moment in huis gebeurt — zonder voorspellingen of externe gegevens. Daardoor is het gedrag van de batterij eenvoudig te begrijpen en stabiel over tijd.
Time of Use (Tijdsafhankelijke modus) #
Bij elk laad- of ontlaadblok zie je drie belangrijke instellingen die je kunt aanpassen:
- Begin- en einduur – bepaal het tijdsvenster waarin het blok actief is.
- (Ont)laadvermogen – kies hoeveel vermogen de batterij mag opnemen of leveren (bij ontladen is dit het maximumvermogen dat uit de batterij wordt gehaald).
- Werkdagen – selecteer de dagen waarop dit blok actief moet zijn.
Je kunt meerdere blokken instellen voor verschillende dagen. Laadblokken kunnen altijd opladen, onafhankelijk van het verbruik in huis. Ontlaadblokken leveren enkel energie aan het huis, met een maximum van het ingestelde maximumvermogen.
Combinatie met AI Savings:
Je kunt TOU-blokken combineren met AI Savings. Zo kun je handmatig bijladen terwijl AI actief is, bijvoorbeeld voor een sauna of iets anders wat veel energie vraagt maar niet frequent gebruikt wordt. Daarna kun je de batterij automatisch terugzetten naar maximale zelfconsumptie.
Belangrijk: Wanneer TOU-blokken zijn ingesteld, verschijnt onderaan de optie “Instelling van de periode zonder lading en ontlading”. Dit moet altijd op zelfverbruiksmodus (maximale zelfconsumptie) staan, anders werkt de batterij volgens het backup-principe en gebeurt er geen laad- of ontlaadactiviteit.
Back-upmodus #
De SAJ-batterij is backupklaar en kan bij een stroomonderbreking automatisch overschakelen naar noodstroom. Zo blijven de belangrijkste toestellen in huis actief, ook wanneer het net uitvalt.
De backupmodus is niet bedoeld om het volledige huis te voeden. Je kiest samen met je elektricien enkele noodkringen, zoals een koelkast, poort, verlichting of modem. Ook de omvormer kan op de backupkring aangesloten worden, zodat deze blijft werken zolang er energie beschikbaar is.
In de app kun je bovendien een percentage van de batterijcapaciteit reserveren voor noodstroom. Houd er wel rekening mee dat hiervoor voldoende batterijcapaciteit nodig is. Wie een groter deel wil voorzien voor backup, kiest dus best een grotere batterij.
In België is het elektriciteitsnet over het algemeen erg stabiel, waardoor backup hier eerder optioneel is. In andere landen zoals Nederland of Frankrijk, waar stroomstoringen frequenter voorkomen, is dit een veelgebruikte functie.
Naarmate we in de praktijk meer ervaring opdoen met SAJ-installaties in backupmodus, zullen we dit onderdeel verder uitbreiden.
Tarieven instellen met AI Savings #
Voor een slimme sturing zoals AI Savings is het belangrijk dat de tarieven en het energieplan juist zijn ingesteld. Het systeem beslist op basis van deze gegevens wanneer laden of ontladen het voordeligst is. Als de info niet klopt, kan het net tijdens dure uren laden of bij goedkope tarieven ontladen.
Met correcte instellingen kan AI Savings piekmomenten vermijden, slim inspelen op goedkopere uren en de batterij efficiënt gebruiken zonder onnodige cycli. Zo blijven de kosten laag, de levensduur van de batterij behouden en werkt het systeem zoals bedoeld.
Kort gezegd: juiste tariefinstellingen zijn de basis voor een slimme en zuinige werking van AI Savings.
Start installatiewizard #
De eerste stap van de installatiewizard is voor iedereen hetzelfde, ongeacht welk type tarief je hebt. Eerst vraagt de wizard naar je locatie. Dit is nodig om je installatie te koppelen aan het dichtstbijzijnde weerstation, zodat de EMS een nauwkeurige prognose van je zonne-opbrengst kan maken.
Daarna kun je je energietarieven instellen.
- Verkoop aan het net zet je altijd op “Ja”.
- Vervolgens stel je je import- en exporttarieven in.
Vanaf dit punt wordt het belangrijk om de juiste keuzes te maken, afhankelijk van het type contract dat je hebt.
Optie 1: Dynamisch tarief #
Je krijgt eerst de keuze tussen “Sjabloon” of “Zelf invoeren”. Omdat de dynamische tariefmarkt werkt met Noordpoolprijzen, kies je hier voor “Sjabloon kiezen”.
Vervolgens verschijnt een lijst met beschikbare sjablonen.
➡️ Belangrijk: kies altijd de Noordpoolprijzen van België.
Daarna kom je op het scherm waar je tariefformule wordt ingesteld. Deze formule bepaalt hoe het importtarief wordt berekend en je vindt de waarden terug op de tariefkaart van de leverancier.
Een voorbeeldformule ziet er zo uit:
- 0,1019 = multiplicator
- 1,1636 = extra kosten
Zorg dat beide waarden overeenkomen met wat er op je tariefkaart vermeld staat.
🔹 Let op: dezelfde stappen moeten worden gevolgd voor het teruglevertarief.
✅ Nadat dit klaar is, zijn de dynamische tarieven volledig ingesteld.
De installatie zal vervolgens een paar dagen het verbruik monitoren en schakelt daarna automatisch actief.
Optie 2: Flextime tarief #
Bij deze optie werk je met verschillende tarieven op basis van tijdsblokken.
In de installatiewizard krijg je de keuze tussen “Sjabloon” of “Zelf invoeren”. Omdat het hier om tijdblokken per uur gaat, kies je “Zelf invoeren”.
Vervolgens selecteer je “Tijd-van-gebruik tarief”. Vanaf dit punt volg je wat in het contract van de klant staat.
- Bijvoorbeeld bij het Empower-contract van Engie BV zijn er 2 tarieven: één voor de week en één voor het weekend.
- Selecteer eerst seizoen/maand in het keuzemenu en daarna weekdag/weekend, zodat je 2 aparte schema’s kunt maken.
- Kies daarna
“Gebruikstijd”, aangezien er meerdere tijdblokken zijn
Daarna verschijnt een lijst waarin je de schema’s kunt ingeven.
- Vul voor elk blok de uren in die horen bij piek, dal, of superdal.
- Bevestig dit schema, en doe hetzelfde voor het weekend.
Als beide schema’s bevestigd zijn, vul je de prijzen in. Herhaal dezelfde stappen voor exporttarieven.
✅ Vanaf dit moment zijn de superdaltarieven ingesteld. De AI zal het verbruik een paar dagen monitoren en schakelt daarna automatisch actief.
Extra instellingen #
In de laatste stap kies je hoe AI Savings zich gedraagt. Je kunt hierbij kiezen tussen Winstmaximalisatie, Winstbalans of Zelfverbruik voorrang. Deze instelling bepaalt of het systeem vooral stroom verkoopt aan het net, focust op eigenverbruik of een evenwicht zoekt tussen beide. Daarnaast kun je het maximale koop- en verkoopvermogen instellen, waarmee je bepaalt hoeveel vermogen er maximaal van of naar het net mag gaan. Hou er rekening mee: dit heeft enkel betrekking op de energie die met het elektriciteitsnet wordt uitgewisseld — niet op de ontlading naar het huis of het opladen vanuit je zonnepanelen.
Wil je weten hoe je het juiste maximum instelt of hoe het capaciteitstarief invloed heeft op deze piek? Lees dan ons artikel over de digitale meter en het capaciteitstarief.
Speciaal voor HS-omvormers: Als je zonnepanelen rechtstreeks op de SAJ-omvormer zijn aangesloten (zonder externe omvormer), kun je ook kiezen voor negatieve tariefoptimalisatie. Hierbij schakelt het systeem de PV-installatie tijdelijk uit wanneer de elektriciteitsprijzen negatief zijn, zodat je optimaal bespaart of extra winst maakt.